Diner Pensant met Peter Kuenzli: Roombeek en de lessen voor Delft.

Op 31 oktober was stedenbouwkundige Peter Kuenzli te gast in Kadmium voor een lezing over wijkontwikkeling midden in de stad door middel van particulier opdrachtgeverschap. In de wijk Roombeek heeft hij dat na de vuurwerkramp succesvol toegepast. Mogelijk een blauwdruk voor Nieuw Delft?

“Nieuw Delft, van spoorbarrière naar vernieuwend en verbindend stedelijk gebied”

WeSD heeft in samenwerking met TOP en GLR Peter Kuenzli uitgenodigd voor een inspirerende voordracht, om daarna met een aantal bij het realiseren van Nieuw Delft betrokken Delftenaren en andere geïnteresseerden van gedachten te wisselen tijdens een diner pensant.
Die opzet is zeer geslaagd. In het kort, omdat de interessante lezing een zeer inhoudelijke discussie losmaakte en de avond daarnaast ook concrete toezeggingen van en aanbevelingen aan de direct betrokkenen inhield. Leest u verder voor een uitgebreide samenvatting.

Programma
18:00 ontvangst
18:30 welkom door Kees Ruijgrok, voorzitter WeSD
19:30 lezing door Peter Kuenzli “Roombeek en de lessen voor Delft”
20:30 open discussie olv Peter Jonquière, voorzitter Klankbordgroep Spoorzone
21:30 sum up door Wytze Patijn, stadsbouwmeester Delft
22:00 informeel napraten

Spreker Peter Kuenzli voerde in de jaren 2001-2004 directie van de sociale, culturele, economische en fysieke wederopbouw van de wijk Roombeek in Enschede. Samen met de architect-stedenbouwkundige Pi de Bruijn heeft hij op een non-conventionele wijze zorggedragen voor het realiseren van een wijk waar de bewoners trots op zijn en die allerwege ook in de vakwereld veel bewondering afdwingt.

Aanwezigen
40 zeer geïnteresseerde en betrokken Delftenaren. Van de aanwezigen waren er veel professioneel belangstellenden zoals architecten. Daarnaast verheugde de organisatie zich in de grote belangstelling van OBS, af te meten aan de opkomst van 6 personen. 

Verloop
Na woorden van welkom van Kees Ruijgrok aan de aanwezigen en een korte toelichting op het programma introduceert hij de gastspreker van de avond Peter Kuenzli, die zal vertellen over zijn werk aan de wijk Roombeek, ondersteund met beelden en slides uit de powerpointpresentatie.

Gastspreker Peter Kuenzli “Roombeek en de lessen voor Delft”
Roombeek
is een wijk in het hart van Enschede die weer is opgebouwd na de vuurwerkramp van 13 mei 2000. De wens om na de traumatische ramp samen met de verdreven bewoners iets moois tot stand te brengen was de leidende gedachte. Zo is hetzelfde stratenplan weer min of meer teruggebracht. Eén aanpassing betrof de loop van het stroompje Roombeek, er is ruimte vrijgehouden om die in de wijk terug te laten keren. Een ander in-het-oog-springend aspect was de kavelverkoop. Kavels waren redelijk vrij af te nemen namelijk per strekkende meter en niet per vast oppervlakte. Hiermee kwamen ook kavels binnen bereik van de kleinere budgetten. Het beeld bestaat van ‘vrij bouwen’ dat dat voor een rijkere elite weggelegd zou zijn. Dat hoeft niet zo te zijn. Op deze manier bereik je een brede groep afnemers.

Peter Kuenzli lezing
Lessen voor Delft

Er zijn veel overeenkomsten met de Spoorzone in Delft. Zo beslaat het gebied Nieuw Delft net als Roombeek een aanzienlijk oppervlak in het hart van de stad met een “willekeurig ontstane vorm”.
Ideeën en ervaringen uit Roombeek zullen bruikbaar blijken te zijn in Delft. De uitdagingen waar die parallel te vinden is, ligt in vragen als deze: Hoe kun je bij de realisatie van Nieuw Delft een grote mate van partcipatie en zeggenschap van de nieuwe bewoners, gebruikers en ondernemers bereiken, en niet afhankelijk worden van standaardoplossingen van traditioneel werkende projectontwikkelaars? Hoe kun je met een minimum aan onnodige regelgeving toch een maximale kwaliteit realiseren? Hoe bereik je dat Nieuw Delft van de nieuwe bewoners wordt? 

Opsomming Peter Kuenzlis aanbevelingen voor Delft
• Er ligt nu met het IOP een goed ambitiedocument en een goed stedenbouwkundig ontwerp: het is zaak om te zorgen dat dat op de goede wijze wordt ingevuld. Dat gaat immers niet vanzelf goed. Aan die vertaalslag moet een klein interdisciplinair clubje leiding geven.

• Bij zo’n proces dient de kaveluitgevende partij eerst een weldoordachte ontwikkelingsstrategie te ontwikkelen met heldere uitgifteregels en vervolgens daar ontspannen mee om te gaan, inspelend op de marktontwikkelingen. Dit is een oproep aan de gemeente om de regie uit handen te geven. Heb vertrouwen in de marktspelers!

• De rol van institutionele projectontwikkelaars dient beperkt te worden tot het ontwikkelen van complexe projecten, waar functiemenging en combinatie met parkeergarages aan de orde is

• De bouwkolom dient te worden omgedraaid en de (potentiële) koper dient echt de lead te
krijgen in het gehele proces. Het traditionele bouwen, waarbij vastgoedontwikkelaars grond aanschaffen om daarop woningen te realiseren, kost veel advieswerk en levert weinig maatwerk voor de koper.

• Bij particulier opdrachtgeverschap (PO) is een veel grotere mate van creativiteit aan de orde dan bij projectontwikkelaars normaal het geval is en dit resulteert in goedkopere bouwkosten en een veel hogere kwaliteit/prijs verhouding dan bij ontwikkeling door projectontwikkelaars het geval is

• Het goed invullen van het PO kan een impuls geven aan de bouwsector omdat het creativiteit stimuleert en gebruikt, beschikbaar investeringskapitaal vrijmaakt, leidt tot betere producten met een lagere prijs en een stimulering van de (lokale) economie

• Deze kracht van het PO moet je wel mobiliseren: oproep aan gemeente om transparantie, helder proces, nakomen van beloftes en goede communicatie. Dat vergt het loslaten van de regie, gemeente moet de kaders stellen en niet de bewoners aan t handje nemen. Geef mensen de ruimte hun eigen dromen en wensen te realiseren op elke beschikbare lap grond. 

diner pensant Peter Kuenzli
Discussie met de zaal, olv Peter Jonquière

Uit de zaal werden vele aspecten belicht, sommige vragen aan Peter Kuenzli, andere aan de Delftse delegatie van OBS. Enkele daarvan hieronder.

Voor de waardebepaling van grond en bouwprojecten dient een eerlijk en begrijpelijk mechanisme te worden gekozen: het principe van ‘residuele waarde’ is ondeugdelijk

Voor studenten/ potentiële Delftblijvers kan het heel aantrekkelijk zijn om in een wijk nabij het Delftse centrum te wonen na de studie met opstartende carriere en gezin, alle voorzieningen nabij. Het is heel belangrijk inzicht te hebben waar de potentiële klant van de bouwprojecten echt behoefte aan heeft en op die behoefte in te spelen

De voorrangpositie van BallastNedam moet niet leiden tot vertroebeling van de helderheid van het uitgiftebeleid.

Roep om duidelijkheid: wat gaat het kosten? Grond in Nieuw Delft om te gaan bebouwen. Welke grootte en waar, wanneer welke kavels. Rosie Severens kondigde de eerste bouwmarkt aan in februari 2014 te organiseren door OBS. Zij vergezelde deze onthulling met de oproep ‘Leg de slaapzak maar alvast klaar!’

diner pensant Peter Kuenzli
Samenvatting door Wytze Patijn in de volgende 7 aanbevelingen

1) Zoektocht het zelfbouwen van kopers en gebruikers is een nieuwe ontwikkeling.
Om niet 
het wiel zelf uit te vinden maar te leren van andere projecten moet je opzoek gaan naar 
ervaringen van anderen en naar projecten van allerlei pluimage. Om te leren, om de juiste 
keuzes, om klippen te omzeilen en de succesfactoren te ontdekken. 

2) Betrokkenheid is een veel beter woord dan communicatie.
Een grote mate van 
betrokkenheid van (toekomstige) bewoners en ondernemers bereik je met een heldere 
communicatie van het ontwikkelingsbeleid. Je moet ze naar binnen halen en je moet zorgen 
dat goede initiatieven worden gekoesterd en ingebed. Dat kan niet zonder prioriteiten.

3) Concreet
De spelregels van het proces moeten heel helder zijn en gebaseerd zijn op een 
goede afweging van faalfactoren. Daar zal iedereen het wel over eens zijn. De grote vraag 
is niet of je concreet moet zijn hoe. Dat is de hamvraag en vooral waarover. Dat is op dit 
moment nog niet duidelijk.

4) Esthetiek
Het streven naar een goede en verzorgde de esthetiek van de projecten is in
termen van maximale ruimtelijke kwaliteit is bij zelfbouw onduidelijk en lastig. Je zou meer 
moeten doen dan dat. Het gaat uiteindelijk om het creëren van een bepaalde sfeer in de 
nieuwe stadsbuurt(en) het zou goed zijn om daar verder over na te denken en of je op dit 
punt een echt eigen profiel voor Nieuw Delft zou kunnen maken.
 
5) ‘Niet’-wonen
De huidige aandacht bij de uitwerking van de plannen gaan te veel alleen 
over het ontwikkelen van de woonfunctie. Dat is te mager Het is veelbetekend dat het IOP 
de 40.000 m2 betitteld als ‘niet wonen”. Voor een levendige en aantrekkelijk stad zijn de 
voorzieningen en de ondersteunende en commerciële functies is zeer belangrijk. Hoe krijgen 
we ondernemers in dit gebied, hoe krijgen we die aan de gang en betrokken?

6) Culturele aanjager
Voor het bereiken van een actieve betrokkenheid van (potentiële) 
bewoners is een culturele aanjager van groot belang. Voor de spirit en de sfeer, het moet 
een feest worden, met opera, en zang en dans! Cultureel intendant Wilja Jurgens heeft veel 
bewerkstellingd voor Roombeek. Wellicht kan in Delft het monumentale NS-station een rol 
als smaakmaker voor het gebied vervullen? Het idee om de start van de gebiedsontwikkeling 
te markeren met de Manifestatie de Laatste Trein is al in gang.

7) ‘Geheime Missie’
Je kunt je afvragen of wij (net als in Roombeek) ook een ‘geheime missie’ 
hebben. Daar moeten we eens over nadenken. Ik weet er wel één: hoe doorbreek ik de 
hindermacht van de bureaucratie en van de projectontwikkelaars. Hoe vermijd je de paarse 
krokodillen en platgetreden paden?

Als afsluiting gaven 3 key-aanwezigen hun reactie op de avond

Mw Jos Geradts, interim directeur OBS, noemde de avond één woord ‘Inspirerend’ en daarbij zal het nog een uitdaging worden om het bouwproces los te gaan laten, zoals waarvoor is opgeroepen.

Jaap van den Bout, architect plan Delftzicht, gaf als aanbeveling mee een klein interdisciplinair clubje bijeen te zetten, een soort ‘Gideonsbende’ (toespeling op Wytze Patijn Bijbelse 7 samengevatte punten) die t samen moet gaan uitmaken en de kar kan gaan trekken.

Peter Kuenzli, gastspreker, dankte iedereen voor de getoonde aandacht en de levendige discussie. Hij noemde de aanwezige groep een stimulerende omgeving. De meegebrachte exemplaren van zijn boek ‘Urban Jazz, pleidooi voor de zelfgebouwde stad’ gingen als de spreekwoordelike warme broodjes. Voor diegenen die nog graag zo’n boekje willen ontvangen, zullen wij een nazending verzorgen. Gelieve uw interesse te mailen, voor 15 november, naar de coördinator Jitske Zitman op info@werkplaatsspoorzonedelft.nl

Om 22:00 uur werd bijeenkomst afgesloten met dank aan alle aanwezigen voor hun inbreng en voor wie daar zin in en tijd voor had, de oproep om nog na te borrelen aan de Kadmiumbar.

Samengevat
Donderdag 31 oktober 2013 vond in Kadmium een zeer geslaagd Diner Pensant plaats, vanwege de inspirerende lezing door Peter Kuenzli, met een hoge opkomst geïnteresseerde en betrokken Delftenaren die over en weer een stimulerende discussie voerden. De aanbevelingen van de avond worden meegenomen door de betrokkenen. 

Indisch buffet bij Peter KuenzliHeerlijk Indisch buffet door Willem van den Bosch van de Beijerd op de Burgwal.

naar het nieuwsoverzicht > >